Know Your Legal Rights - መብትና ግዴታዎን ይወቁ

Notice: All articles in this section are intended for informational purpose only and should not be used to replace the need to consult official documents and to seek the advice of a qualified Lawyer. If you need a professional advice you may need to navigate to Lawyers Directory!

24 Apr
መግቢያ የሰው ልጆች በዚች ምድር ላይ ሲኖሩ የተለያዩ ሕጋዊ ውጤት ያላቸውን ድርጊቶች ያከናውናሉ፡፡ ለአብነት ያክንል ቤት ይከራያሉ ያከራያሉ፣ ጋብቻ ይፈፅማሉ፣ ንብረት ይሸጣሉ ይገዛሉ፣ ወዘተ፡፡ ሕጋዊ ውጤት ከሚያስከትሉ ተግባራት አንዱ ውል ነው፡፡ ውል ሰዎች በኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ሕይወታቸው ውስጥ ከሚያከናውኗተው የግንኙነት መገለጫዎች አንዱ ሲሆን የፍትሐብሔር ግዴታ አንዱ ዘርፍ ነው፡፡ በእልት ተእለት የኑሮ እንቅስቃሴያቸው ውስጥ የተለያዩ ውሎችን ይፈፅማሉ፡፡ ወደ ሱቅ ሂደው ሸቀጥ ሲገዙ፣ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ለመንቀሳቀስ ታክሲ ሲጠቀሙ፣ ለንግድም ሆነ ለመኖሪያ ቤት ሲከራዩ፣ ወዘተ፡፡ እኒህ የውል ጌዴታ ውስጥ ሚገቡት የማህበረሰቡ አካል የሆኑ ሰዎች ናቸው፡፡…
03 Jan
በዚህ ጽሑፍ በግል ክስ ምንነት እና ጠቀሜታውን እንዲሁም በኛ ሀገር ህግ ያለውን ቦታ ለማሳየት ይሞከራል፡፡ የወንጀል ክስ ምንነት የወንጀል ክስ ማለት የወንጀል ህግን በመተላለፍ ጥፋት የፈፀመ ሰው ላይ ፍርድ ቤት ጥፋተኛ በማለት ቅጣት ለጥፋቱ በህጉ የተቀመጠውን ቅጣት እንዲጥልበት ክሱን ለማቅረብ ስልጣን ባለው አካል የሚቅብ ክስ ወይም አቤቱታ ነው፡፡ This article is suspended because of receipt of notification of claimed copyright infringement
02 Sep
በዚህ አጭር ጽሑፍ የሕክምና ስህተት ምን ማለት ነው በሀገራችን ሕግስ እንዴት ተካትቷል የሕክምና ስህተት ተፈጽሟል የሚባለው ምን ምን ሲሟላ ነው የሚሉትን ነጥቦች ለመዳሰስና ግንዛቤ ለማስጨበጥ እንሞክራለን፡፡ የሕክምና ስህተት ሕግ ምን ማለት ነው? የሕክምና ስህተት ሕግ (Medical Malpractice Law) ዶክተሮች ወይም ሌላ የሕክምና አገልግሎት ሰጪ አካላት የሕክምና አገልግሎት በሚሰጡበት ወቅት በታማሚው ላይ በችልተኝነት ለሚያደርሱት ጉዳት ያለባቸውን ተጠያቂነት የሚገዛ ሕግ ነው፡፡ ይህ የሕግ ዘርፍ ከሀገር ሀገር የተለያየ ይዘት ቢኖረውም በአብዛኛው ሀገር ግን በሕክምና ስህተት ግለሰቦች ለሚደርስባቸው ጉዳት ጉዳቱን ያደረሰው አካል ተጠያቂ የሚሆንበት የአሠራር ሥነ ሥርዓት አላቸው፡፡ አንድ…
01 Apr
ተሸከርካሪዎችን ወደ ሀገር ማስገባት የሚችሉት እነማን ናቸው? · በተሸከርካሪ አስመጪነት የንግድ ፍቃድ ያላቸው በዘርፉ የተሰማሩ አስመጪዎች፤ · በኢንቨስትመንት ዘርፍ የተሽከርካሪ ማበረታቻ የተፈቀደላቸው ኢንቨስተሮች፤ · በውጭ ሀገር ከ5 ዓመት በላይ ኖረው ጠቅልለው ወደ ሀገር ተመላሽ የሚሆኑ ዲያስፖራዎች ወይም ወደ ኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ ለመኖር የሚመጡ የውጭ አገር ዜጎች /እነዚህ ማስገባት (ማስመጣት የሚችሉት አንድ የግል መገልገያ አውቶሞቢል ብቻ ነው፡፡) የአንድ ተሸከርካሪ ቀረጥ ማስከፈያ ዋጋ እንዴት ይተመናል? የመኪና ቀረጥ ማስከፈያ ዋጋ የሚተመነው በመኪናው የሲ.ሲ መጠን፣ መኪናው በተመረተበት ጊዜ እና መኪናው በተገዛበት ዋጋ ነው፡፡ እነዚህን ሦስት መተመኛዎች ከዚህ እንደሚከተለው ቀርበዋል፡፡…
08 Sep
በአለማችን በየዓመቱ አምስት ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎች ሲጋራ በማጨስ ምክንያት በሚከሰቱ የጤና ችግሮች እንደሚሞቱም በዘርፉ የተደረጉ የተለያዩ ጥናቶች ያመላክታሉ፡፡ በታዳጊ አገሮች ውስጥ ያለዕድሜ የሚከሰተውን ከፍተኛ የሞት መጠንና ህመምተኛነት በማባባስ ረገድ ትምባሆ ወይንም ሲጋራ ማጨስ ቁልፍ ሚና እንዳለው የሚያመላክቱት እነዚህ ጥናቶች፤ የሲጋራ አጫሾች ቁጥር በአደጉት አገራት እየቀነሰ መምጣቱንና በአንፃሩ ደግሞ በታዳጊ አገራት በከፍተኛ መጠን በመጨመር ላይ መሆኑን ይጠቁሟሉ፡፡ በህዝባዊ ሥፍራዎች ሲጋራ ማጨስ በሕግ መከልከሉ፤ ከፍተኛ ታክስ በሲጋራ ምርቶች ላይ መጣሉ፣ የሲጋራ ማስታወቂያዎች እንዳይሠራ መከልከሉና የሲጋራን የጤና ጠንቅነት ለዜጐች በስፋት ማስተማር ባደጉ አገራት ላይ የሚገኙ የሲጋራ አጫሾች ቁጥር…
09 Dec
ሰላም እንዴት ናችሁ ውድ የአቢሲኒያሎው ድኅረገጽ ተከታታዮች! ዛሬ ስለሰላማዊ ሰልፍ እና ሕዝባዊ የፖለቲካ ስብሰባ የማድረግ መብትዎ አንዳንድ የሕግ ድንጋጌዎችን ልንነግራችሁ ወደድን፡፡ መሰብሰብና ሰላማዊ ሰልፍ ማድረግን አስመልክቶ በሀገራችን የሚጠቀሱ የሕግ መሠረቶች የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 30 ድንጋጌዎች እና የሰላማዊ ሰልፍና የፖለቲካ ስብሰባ ሥነ ሥርዓት አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 3/1983) ናቸው፡፡ ከቤት ውጪ የሚደረግን ስብሰባና ሰላማዊ ሰልፍን በሚመለከት “አግባብ ያላቸው ሥርዓቶች ሊደነገጉ ይችላሉ” ተብሎ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 30 ንዑስ አንቀጽ 1 ቢደነገግም ሰላማዊ ሰልፍን በሚመለከት የወጣውና ሥራ ላይ ያለው ሕግ በሽግግር መንግሥት በ1983 ዓ.ም የታወጀው “የሰላማዊ ሰልፍና የፖለቲካ ስብሰባ …
08 Dec
ሰላም እንዴት ናችሁ! ዛሬ የሰበር ቅሬታ ወይም አቤቱታ ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ለማቅረብ መሟላት ስላለባቸው ጉዳዮች አጭር ነገር ልናስታውሳችሁ ወደድን፡፡ በዚህ መሠረት አንድ ጉዳይ በስር ፍርድ ቤት መሠረታዊ የሕግ ስህተት አለበት በመሆኑም በሰበር ሊታረምልኝ ወይም ሊታይልኝ ይገባል የሚል አንድ አቤቱታ አቅራቢ ማሟላት የሚገባቸው ወይም ጥንቃቄ ሊደረግባቸው የሚገቡ ሁኔታዎችን እንደሚከተለው አቅረበናል፡፡ ሰበር ሰሚ ችሎት አንድን ጉዳይ ለማቅረብ መረጋገጥ ከሚገባቸው ነገሮች መካከል አንድ የስር ፍርድ ቤት ሰነዶች ይገኝበታል፡፡ በዚህም መሠረት ጉዳዩ ከወረዳ፤ ከማህበራዊ ፍርድ ቤትወይም ከመጀመሪያ ፍ/ቤት ወይም ከከፍተኛ ፍ/ቤት ወይም ከክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት …
15 Aug
አይዞት አይደንግጡ! የገዙት ሞባይል ርካሽ በመሆኑ ብቻ ወንጀለኛ ይሆናሉ ማለታችን አይደለም፡፡ ነገር ግን ከመደበኛ የግብይት ሥርዓት ውጭ በተለያዩ አጋጣሚዎች ከግለሰቦች በርካሽ ዋጋ የምንሸምታቸው የሞባይል ስልኮች ፍርድ ቤት አስቀርበው በእሥራት ሊያስቀጡን የሚችሉበት አጋጣሚ ጥቂት አይደለም፡፡ የመሸሸግ ወንጀልን የሚደነግገው የተሻሻለው የኢፌዲሪ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 682 የወንጀል ፍሬ ወይም ውጤት የሆኑ ንብረቶችን መያዝ፣ መደበቅ፣ ማስቀመጥ ሊያስከትል የሚችለውን ኃላፊነት ይዘረዝራል፡፡ በዚህ ድንጋጌ መሠረት ወንጀለኞችን ለመረዳት ወይም ከወንጀል ድርጊቶች ጥቅም ለማግኘት ታስቦ/ታውቆ ከሚደረግ የመሸሸግ ድርጊት በተጨማሪ ግለሰቦች በቸልተኝነት ማለትም የተጠቀሰው ንብረት የወንጀል ፍሬ መሆኑን ማወቅ እየተገባቸው በግድ የለሽነት ወይም በሌላ…
12 Aug
‹‹መሽናት ክልክል ነው›› ‹‹መሽናት በሕግ ያስቀጣል›› ‹‹አጥር ሥር የሚሸና ውሻ ብቻ ነው›› …ወዘተ በሀገራችን ልዩ ልዩ ቦታዎች የሚገኙ የክልከላ ጥቅሶች ናቸው፡፡ በአብዛኛው የሀገራችን ከተሞች በመንገድ ዳር ሲሸኑ ማየት የተለመደ ድርጊት ከመሆኑ ባሻገር ነውርነቱ ቀርቷል፡፡ በውነቱ ለከተማችን ሽንት ሽንት ማለት ወንዶች ተጠያቂዎች ነን፡፡ ለምንድነው ግን በየመንገዱ፣ በየአጥሩ፣ በየሥርቻውና በየጉራንጉሩ ሽንት መሽናት ልምድ ሆኖ የቀረው? ምናልባት የከተማ አስተዳደሮች በቂ የሆነ የሕዝብ መጸዳጃ ቤቶች በየቦታው ስላላኖሩልን ይሆናል፡፡ መንገድ ላይ ሽንት መሽናት ነውር መሆኑስ ለምን ቀረ? መንገድ ላይ ቆሞ መሽናት ወይስ መንገድ ላይ እየበሉ መሔድ? የቱ ነው ነውር? ይህ…
07 Aug
ማንኛውንም ቤት፣ ለንግድ ቢሆን ለመኖሪያ፣ ቦታ፣ ክፍል ወይም ተሽከርካሪ የሚያከራዩ ከሆነ ይህንን የሕጉን አንቀጽ ከግምት ያስገቡ፡፡ በ2001 ዓ.ም የወጣው የጸረ ሽብር አዋጅ አዋጅ ቁጥር 652/2001 በአንቀጽ 15 ማንኛውም ቤት፣ ቦታ፣ ክፍል ወይም ተሽከርካሪ ወይም ተመሳሳይ መገልገያ አከራይ (ልብ ይበሉ አከራይ) የሆነ ሰው የተከራዩን ማንነት በዝርዝርና በጽሑፍ የመያዝ እንዲሁም በአቅራቢያው ላለ ፖሊስ ጣቢያ በሃያ አራት ሰዓት ውስጥ የማሳወቅ ግዴታ አለበት ብሎ ደንግጓል፡፡ በዚህም መሠረት አከራይ ከሆኑ የሚያከራዩትን ሰው ማንነት ማለትም ስም፣ አደራሻ እንዲሁም መታወቂያ ወይም ፓስፖርት ወይም ማንኛውም ዓይነት ማንነትን የሚገልጽ ማስረጃ ኮፒ በማድረግ በአቅራቢያዎ ወደሚገኝ…
01 Apr
ሰላም የአቢሲኒያ ሎው አንባብያን አንዴት ከርማችኋል፡፡ መብትና ግዴታዎን ይወቁ በሚል ርዕስ ዘርፈ ብዙ ሀሳቦችን እያነሳን መብትና ግዴታችንን የማስተዋወቅ አምድ ከከፈትን ቆየት አልን፡፡ ይህ መብትና ግዴታዎትን ይወቁ በሚል ርዕስ የጀመርነውን ሃሳብ በጣም ጠቃሚ ነው ቀጥሉበት ላላችሁን ምስጋናችን ይድረሳችሁ፡፡ ዛሬ የምናነሳው ርዕስ አያድርሰውና ከሥራ ጋር ተያይዞ ስለሚደርስ አደጋ እና ከዚህ ጋር ተያይዘው ማወቅ ስላለብን መብትና ግዴታዎች ለማውሳት ነው፡፡ መቼስ አብዛኞቻችን ይብዛም ይነስም፣ ያስደስት አያስደስትም፣ ያዝናና አያዝናናም ተቀጥረን ሠራተኛ የሚለውን ማዕረግ ይዘን እንቀሳቀሳለን፡፡ ታዲያ ከሥራ ጋር ተያይዘው የሚደርሱ አደጋዎችን የሀገራችን ሕጎች እንዴት አይተውታል እንዴትስ አስተናግደውታል የሚለውን ሀሳብ ይዘን…