Criminal Law Blog

31 Dec
አራጣ የሰዉ ልጅን የግብይት ታርክ በቅርበት ተከትሎ እንደመጣ ይነገራል፡፡ በዘርፉ በርካታ ጥናታዊ ጽሁፍ ያበረከቱ ምሁራንም ቢሆኑ አራጣ ከአራት ሺህ አመት ያላነሰ ታርክ እንዳለዉ በመግለጽ የቅርብ ግዜ ክስተት እንዳልሆነ ደጋፊ ሀሳብ ሰጥተዋል፡፡ ስለ ታርካዊ አመጣጡ ይህንን ካልኩኝ ወደ ዋናዉ የጽሁፉ አላማ ማለትም የአራጣን ምንነት፣ የሚያስከትለዉን የወንጀል ሃላፊነት/ተጠያቂነት፣ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ቀዉስ አንዲሁም በሀገር እኮኖሚ ላይ የሚያስከትለዉን ጉዳት ለአንባቢያን ግንዛቤ ማስጨበጥ በመሆኑ ያንኑን እንደሚከተለዉ በዝርዝር እናያለን፡፡ አራጣ በተለያዩ ሀገራት ሕግጋት እና በተለያዩ የሙያ መስክ ባሉ ምሁራን በተጻፉ መጻህፍት ላይ የተለያዩ ትርጉም ተሰጥቶታል፡፡ በሀገራችን ሕግ አራጣ ያለዉን ቦታ…
06 Dec
መግቢያ በአንድ ወንጀል የተጠረጠረ ከዛም የተከሰስ ግለሰብ በሕግ ከለላ ሥር ከዋለበት ግዜ ጀምሮ ሊገለገልበት የሚጋባው የተለያዩ መብቶች አሉት። ያለ መናገር መብት፣ በእራስ ላይ ምስክር ሆኖ እራስን ያለመወንጀል መብት እና የሕግ አማካሪ ጠበቃ የማግኘት መብት ዋና ዋናዎቹ ናቸው። አንድ ተርጠርጣሪ ያለመናገር መብት እንዳለውና የሚሰጠው ቃልም እንደማስረጃነት ሊቀርብበት እንደሚችል በሚገባው ቋንቋ የማሳወቅ ግዴታ በሕግ ከለላ ሥር የሚያውለው አካል ሲሆን፣ ይህ መብት በሌሎች ሃገር የሕግ ማዕቀፍ ትልቅ ስፍራ የሚሰጠው ፅንሰ ሃሳብ ነው። ይህ በተለምዶው የMiranda Warning በመባል የሚታወቀው መብት መብቱ እንደ አግባብነቱ በሥራ ላይ ካልዋለ በፍርድ ቤት የሚቀርበውን…
04 Oct
መግቢያ በኢትዮጵያ የፍትሕ አስተዳደር ሥርዓት ውስጥ የፍርድ ቤቶች ሚና የጎላ ነው፡፡ ፍርድ ቤቶች በሕግ አውጭው አካል የሚወጡ ሕግጋትን ተረድተውና ተርጉመው ሕጉ የወጣለትን ግብ እንዲመታ የሚያስችል ውሳኔ የመስጠት ተፈጥሮዓዊ ሥልጣን አላቸው፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ በተለይ የወንጀል ጉዳዮችን የሚመለከቱ ፍርድ ቤቶች የተከሳሽ መብትን የሚያስጠብቁበት የተለያዩ የሕግ ሥርዓቶች ይገኛሉ፡፡ ለዚህ እንደ ምክንያትነት የሚጠቀሰው በወንጀል ጉዳዮች ከሳሽ በመሆን የሚቀርበው ዐቃቤ ሕግ ተከሳሽ ሆኖ ከሚቀርበው ግለሰብ አንፃር የተሻለ እውቀት፤ ማስረጃ የማቅረብ ጉልበት እና በተያያዥ ነገሮች የበለጠ ነው ተብሎ ስለሚታሰብ የሚፈጠረው የዓቅም አለመመጣጠን ለማጥበብ ነው፡፡ ይሁን እንጅ በኢትዮጵያ የፍትሕ ሥርዓት ውስጥ…
28 Sep
የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ለተለያዩ የመገናኛ ብዙሀን በሰጠው መግለጫ በአዲስ አበባ ከተማ 28 ሰዎች መሞታቸውን፣ በፖሊስ ከተያዙ ሰዎች መካከል በርካቶች በምክር መለቀቀቃቸውን፣ 174 ሰዎች በሕግ አግባብ በፍርድ ሒደት ተጠያቂ እንደሚሆኑ እንዲሁም 1204 ሰዎች በቁጥጥር ሥር ውለው ሠንዳፋ እንዲቆዩ ከተደረገ በኋላ ለማነፅና ወደፊት ሲታረሙ ወደ ሕብረተሰቡ ለመቀላቀል ሲባል ጦላይ ላልተወሰነ ጊዜ እንደሚቆዩ በይፋ ተገልጿል፡፡ ወንጀል ከመፈፀሙ በፊት ወንጀልን መከላከልና ወንጀል ተፈጽሞ ሲገኝ የወንጀል ምርመራ የማጣራት፣ ተጠርተሪዎችን በሕግ አግባብ የማሰር፣ የታሰሩትን ሰዎች ፍርድ ቤት በማቅረብ እንደ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ መፈፀም ሕጋዊ እና ዋነኛ የፖሊስ ሥራ ከመሆኑ በተጨማሪ…
30 Jul
ይህንን ጽሑፍ እንዳስቀምጥ የገፋፋኝ ምክንያት በተደጋጋሚ በሀገራችን እያስተዋልኩት ያለው ጥንቃቄ ያልተሞላበት፣ በግድየለሽነት ላይ የተመሠረተ የወንጀል ስፍራ ምርመራ በማየቴ ነው፡፡ በተለይ በቅርቡ በመስቀል አደባባይ ሁለት ትላልቅ ወንጀሎች ተፈፅመው የወንጀል ስፍራ ጥበቃው እና ምርመራው ክፍተት ያለበት፣ በሳይንስ ያልተደገፈ እና በቀጣይ ለሚካሄደው የታክቲክም ሆነ የቴክኒክ ምርመራዎች አሉታዊ አስተዋፅኦ እንደሚኖረው በማየቴ ነው፡፡ በዚህ መሠረት በዝች አጭር ጽሑፍ ስለ ወንጀል ስፍራ ምንነት፣ የወንጀል ስፍራ ጠቀሜታ፣ የወንጀል ስፍራ አጠባበቅ እና ተያያዥነት ያላቸውን ሃሳቦች በማንሳት እንደሚከተለው ቀርባል፡፡ የወንጀል ስፍራ ምንነት የወንጀል ስፍራ ማለት ወንጀል የተፈፀመበት ቦታ ሆኖ ለወንጀል ምርመራው ጠቀሜታነት ያላቸው አካላዊና…
24 May
በምርመራ ወቅት በፖሊስ ጣቢያ የተሰጠ የምስክሮች ቃል በፍ/ቤት ያለው ተቀባይነት፤ ሕጉ፣ ትግበራው እና የሰበር ችሎት አቋም አንድ ወንጀል ስለመፈጸሙ እና ድርጊቱን ፈጽሟል ተብሎ የተጠረጣሪው ሰው የድርጊቱ ፈጻሚ ስለመሆኑ ፖሊስ ምርመራውን በሚያከናውንበት ጊዜ ከሚያጣራባቸውና ከሚያረጋግጥባቸው የማስረጃ ዓይነቶች መካከል አንዱ የሰው ምስክሮች ናቸው፡፡ ይህን መሰረት በማድረግ የዚህ ጹሁፍ ዓላማ የወ/መ/ስ/ስ/ህ/ቁ 145ን ህጉን ፣በፍ/ቤት ትግበራ ያለውን የህጉን ትርጉም እና የሰበር ችሎት የህግ ትርጉም አቋምን ከተከሳሽ መብት አኳያ በማመዛዘን ያስዳስሳል፡፡ የወ/መ/ስ/ስ/ህ/ቁ 145 በፖሊስ ምርመራ የተሰጠ ቃል በማስረጃነት ሊቀርብ ስለመቻሉ (1) ዐቃቤ-ህጉ ወይም ተከሳሹ ሲያመለክት በፖሊስ ምርመራ ጊዜ የተሰጠውን የምስክርነት…
27 Mar
  መግቢያ ወንጀል በአጠቃላይ ፀር መሆኑ እሙን ነው፡፡ ከክቡር የሰው ህይወት አንስቶ፣ ጤንነትን፣ ክብርን፣ ደህንነትን፣ ንብረትን፣ አስተሳሰብን፣ ሰላምንና አጠቃላይ የሀገርን ማህበረሰባዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ጥቁም ባህላዊ መረጋጋቶች ላይ ጥላ የሚያጠላና የሚያናጋ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ ይህ ሁኔታ እንዳይከሰት ጥበቃ የሚያደርጉ የተለያዩ ህጎች ቢኖሩም የወንጀል ህግ አይነተኛ መሳሪያ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ የወንጀል ህግ ማህበረሰባዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ጥበቃዎችን በሚያደርግበት ወቅት የማህበረሰቡንና የግለሰብን (ወንጀል አድራጊን) መብት ባማከለ መልኩ የሚቀረፀም የህግ አይነት ነው፡፡ በህግ ፍልስፍናውም ሆነ በኢትዮጵያ የወንጀል ህግ ላይ ይህ አይነት ሚዛናዊነት (Balance) በአግባቡ የሚነሳና የሚንፀባረቅ ነው፡፡ ከእነዚህ ሚዛናዊነት መካከል የግለሰቦች ነፃ…
07 Mar
የኢሕአዴግ ሊቀመንበር የነበሩት አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የአባል ድርጅቶቹ ሊቃነ መናብርት ጋር በመሆን የግንባሩ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ለአሥራ ሰባት ቀናት ያደረገውን ግምገማ መሠረት በማድረግ ማብራሪያና መግለጫ እንደሰጡ ይታወሳል፡፡ በመግለጫውም የተሻለ አገራዊ መግባባት ለመፍጠርና የዴሞክራሲ ምህዳሩን ለማስፋት በጥፋታቸው ምክንያት ጉዳያቸው በፖሊስ ምርመራ ላይ ያሉ ክስ ተመሥርቶባቸው በዓቃቤ ሕግ ክትትል ላይ ያለ፣ እንዲሁም የተፈረደባቸውንም ጨምሮ አንዳንድ የፖለቲካ ፓርቲ አባላትና ግለሰቦች የወንጀል ምርመራው እንደሚቋረጥ፣ ክሳቸው እንደሚነሳ ወይም ምሕረት እንደሚደረግላቸው አስታውቀው እንደነበር ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ ኋላ ላይ ምሕረት የተባለው ጉዳይ ቀረና በይቅርታ፣ ምርመራ በማቋረጥና ክስን የማንሳት ሒደት ቀጥሎ በሺዎች…
05 Mar
የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በቅጽ 21 በመዝገብ ቁጥር 123046 በይግባኝ ባይ አቶ አዲሱ ገመቹ እና በመልስ ሰጭ የአ/ብ/ክ/መ ዓ/ህ መካከል በነበረው የወንጀል ክስ ላይ አንድ አሽከርካሪ በቸልተኝነት በተለያዩ ሰዎች ላይ አካል ጉዳት ሲያደርስ የወንጀል ሕግ ቅጣቱን ከፍ ከሚያደርግበት በቀር በቸልተኝነት ተደራራቢ አካል ጉዳት ማድረስ ወንጀል እንደፈጸመ ተቆጥሮ ተደራራቢ ወንጀል ክስ ሊቀርብበት እንደማይችል እና ጥፋተኛ ተብሎ ሊቀጣም እንደማይችል ትርጉም ሰጥቷል፡፡ የጉዳዩ አመጣጥ ባጭሩ ይግባኝ ባይ በሰሜን ሸዋ ዞን ከፍተኛው ፍርድ ቤት የወንጀል ሕግ አንቀጽ 543/3/ትን በመተላለፍ በሚያሽከረክረው ተሸከርካሪ ውስጥ ተሳፋሪ የነበሩትን ሁለት ሰዎች…
28 Feb
Wearing prison uniform; - is it a right or duty of accused persons? በዚህ መነሻ ጽሑፍ በዋነኝነት ማንሳት የተፈለገው በወንጀል የተጠረጠሩ ሰዎች በፍርድ ቤት ንፁህ ወይም ጥፋተኛ ተብሎ እስከሚፈረድባቸው ድረስ በማቆያ “ማረፊያ ቤት” በሚቆዩበት ጊዜ የማቆያ “ማረፊያ” ቤቱን ዩኒፎርም መልበስ ግዴታ ነው ወይስ መብት የሚለው እና እንዲለብሱ ከተደረጉ ከተጠርጣሪው እንደ ንፁህ ተደርጎ የመቆጠር መብት (Presumption of Innocence) ጋር ምን ይመስላል የሚል ይሆናል፡፡ ማንኛውም ሰው በወንጀል ያለመጠርጠር መብት የለውም፡፡ ሆኖም አንድ ሰው በወንጀል ድርጊት ሲጠረጠር ተገቢ የሆነ የህግ ስርዓት በመከተል በፍርድ ቤት ጥፋተኛ እስከሚባል ድረስ እንደ…
04 Jan
It is to be recalled that (two days ago) the Ethiopian ruling party (EPRDF) announced that it has decided to release political prisoners in order to pave a way for a national reconciliation and to enhance democracy in the country. I would say this is something praise worthy. My compliment to EPRDF for taking this bold measure. I would say, this should be just the beginning of the deep reform what EPRDF promised us. However, in the heated discussion about the release of prisoners I…
04 Jan
የወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ውጤታማ መሆኑ ከሚረጋገጥበት መንገድ አንዱ፣ የወንጀል ክሶች በአግባቡ ተጣርተው ለፍርድ ቤት ቀርበው ጥፋተኞች ተገቢውን ቅጣት በተቻለ ፍጥነት ሲያገኙ ነው፡፡ ጥፋተኞች ነፃ የሚወጡበት ወይም ንጹሐን ጥፋተኞች የሚባሉበት ወይም ፍትሕ የሚዘገይበት የወንጀል አስተዳደር እንዳይኖር ማድረግ ከጥሩ አስተዳደር የሚጠበቅ ነው፡፡ በአገራችን ባለፉት ዓመታት በተለያዩ አውዶች የተደረጉ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ የዓቃቤ ሕግ የማስቀጣት አቅም (Conviction Rate) አነስተኛ እንደሆነ ይነገራል፡፡ ባንድ ወቅት በቀድሞው የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምክትል ፕሬዚዳንት የተደረገ ጥናት እንደሚያመለክተው፣ ለፍርድ ቤት ቀርበው ዕልባት ካገኙ መዝገቦች ውስጥ ተከሳሾች ጥፋተኛ ተብለው የቅጣት ውሳኔ የተሰጠው በ33.1 በመቶ መዝገቦች…
03 Jan
በዚህ ጽሑፍ በግል ክስ ምንነት እና ጠቀሜታውን እንዲሁም በኛ ሀገር ህግ ያለውን ቦታ ለማሳየት ይሞከራል፡፡ የወንጀል ክስ ምንነት የወንጀል ክስ ማለት የወንጀል ህግን በመተላለፍ ጥፋት የፈፀመ ሰው ላይ ፍርድ ቤት ጥፋተኛ በማለት ቅጣት ለጥፋቱ በህጉ የተቀመጠውን ቅጣት እንዲጥልበት ክሱን ለማቅረብ ስልጣን ባለው አካል የሚቅብ ክስ ወይም አቤቱታ ነው፡፡ This article is suspended because of receipt of notification of claimed copyright infringement